23 Ekim 2010 Cumartesi

KÜLTÜREL MİRASIN KORUNMASINDA KADINLARIN ROLÜ

Standard

Japonya’da yapılan her türlü aktivitede halk katılımı son derece önemseniyor. Son yıllarda yapılan “Koruma Yürürlükte” Projesi kapsamında restoresi yapılan tarihi yapıların sayısı hızlı bir atış göstermiştir. Halk katılımını amaçlayan aktiviteler tarihi mirasın korunmasından sorumlu olan paydaşlar arasındaki dayanışma ve işbirliğini de artırmıştır. Tarihi yapıların sahipleri ve belediyeler yerel halk topluluklarını da projeye dahil ederek aktivite perspektifini geliştirmişlerdir. Proje ile aynı zamanda halkın bilinçlenmesi ve kültür mirasına verilen değerin anlaşılması sağlanmıştır. Böylece Kültür Mirası Eserleri Koruma Kanununun temel ilkelerinin işlerlik kazanmasına katkıda bulunulmuştur.

Örneğin Tarihi Kumagai Evlerinin restorasyonu 2001-2005 yılları arasında devam etmiş, 2006 yılında tamamlanarak halkın hizmetine açılmıştır. Belediye Evin Kadınları isimli bir grup oluşturdu. Bu grup üyeleri tamamen kadınlardan oluşuyordu. Bunlar tarihi evin günlük bakımı, yönetimi, bilgi servisleri, sergiler ve gelen misafirlere rehberlik gibi bazı vazifeler yüklenmişlerdi. 4 yıl süren restorasyon çalışmaları sırasında bu grup belediye tarafından eğitime programına alındı. “Evin Kadınları” Projesiyle bölge halkının da görüşleri dahil edilerek tarihi evin faaliyetlerine katkı sağlamaları amaçlanmıştır.


Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0

MÜZE OBJELERİ İÇİN TABAN İZOLASYONU

Standard
Yoğun deprem aktivitesi bulunan Japonya, kültürel mirasın korunması amacıyla teknolojiden faydalanma konusunda önemli deneyime sahiptir. Paha biçilemeyen o eşsiz tarihi eserler ve Japonların engin vefa duygusu. İkisi bir araya gelince elbette en üst düzey koruma beklenir. Pek çok koruma tekniğinden biri de tarihi eserlerin sismik aktiviteden en az surette etkilenmelerini sağlayan taban izolasyonu yöntemidir.

Resimde taban izolasyonu yapılarak müzelerde sergilenen objelerin çok düşük risk taşıdığını gösteren teşhir vitrini ve ivme hareketlerini gösteren grafiği görebilirsiniz. Vitrin ve izolatörler Japon AS Inc. Şirketi tarafından tasarlanmıştır. (Kaynak: Myslimaj, B., Gamble, S., Chin-Quee, D., Davies, A. and Breukelman, B.- Base Isolation Technologies For Seismic Protection Of Museum Artifacts. - The 2003 IAMFA Annual Conference in San Francisco, California. September 21-24, 2003.) (http://go.rwdi.com/t21)

Yine Tokyo’daki Batı Sanatları Milli Müzesinde küçük objeler için izolatör teknolojisinden faydalanılmıştır.
(Kaynak: Museum Science,2003) Müzelerde yapısal olmayan hasarlar nedeniyle oluşabilecek geri dönülmez kayıpların önlenmesi amacıyla uygulanacak taban izolasyonu, bilimsel çalışmalarda en etkili koruyucu yöntemlerden biri olarak kabul görmektedir.


Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0

MOBİL DEPREM SARSMA ARAÇLARI

Standard
Depremle ilgili eğitim çalışmalarında sarma tablaları etkin şekilde kullanılmaktadır. Miki Bölgesinde bulunan Hyogo Deprem Mühendisliği Araştırma Merkezi "E-Defense" de yer alan dünyanın en büyük sallama tablasında öğrencilerin bulunduğu platform insana zarar vermeyen malzemeden yükler de konularak sarsılmaktadır. Bu sarsma deneyleri eğlenceli bir oyuna dönüşmektedir. Özellikle okulları sık sık ziyaret eden mobil deprem sarsma araçları ile her öğrenci uygulamalı tatbikat yapma fırsatı bulabilmektedir. Sabit olmayan bu hareketli eğitim araçları vasıtasıyla daha çok öğrencinin eğitilmesi ile maksimum fayda amaçlanmıştır.
Ülkemizde ise Üsküdar Belediyesi’nin kardeş şehri olan Japonya Tokyo Shibuya Belediyesi tarafından hibe edilen mobil deprem simülasyon aracı, öğrenciler için depremde nasıl hareket edeceklerine dair bir eğitim aracı olmuştur. Projenin danışmanlığı Prof.Dr. Metin İlkışık tarafından yapılmış olup, projeyle geniş öğrenci ve halk kitlesine ulaşılmıştır.
Ayrıca Boğaziçi Üniversitesi, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (BÜ KRDAE) tarafından “Depreme Duyarlıyız Projesi” kapsamında hazırlatılan Gezici Deprem Simülasyon Eğitim Tırı (GEDSET) da önemli bir eğitim aracıdır.
http://www.koeri.boun.edu.tr/aheb/haberler.asp?id=398


Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0

GELİŞMİŞ ALTYAPI SİSTEMLERİ

Standard

Japonya’da altyapıların deprem karşısındaki performansları , tamir ve takviyeleri konusunda epeyce yol alınmıştır. Lifelines olarak tabir edilen kentin adeta candamarı olan altyapı sistemleri olası bir afet için kırılgan bir yapıdadır.
Su dağıtım kanalları gibi altyapı tesisleri faylanma, sıvılaşma, farklı oturma, toprak kayması gibi zemin hasarlarından etkilenir. Teçhizatsız kanal kaplamasında hasar daha çok olur. Kaplamadaki çatlaklardan sızan su kanal boyunca yer alan toprak dolguyu aşındırır, dolayısıyla kanalı kullanılamaz hale getirebilir. Boru hatları yer deformasyonlarından hasara uğrayabileceği gibi, ikincil deprem etkilerinden, bağlantı elemanlarının yanlış monte edilmesinden veya başarısızlığından, sel, yangın gibi afetler nedeniyle de zarara uğrayabilir. Japonya’da geliştirilen boru modeli ile fay hatlarında bulunan boru hatları özel birleştirme elemanları sayesinde elastik hale getirilmekte ve depremle meydana gelebilecek yapısal hasar giderilmektedir.


Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0

YABANCILARA YÖNELİK BİLGİLENDİRME

Standard
Japonlar gerek afete hazırlık kapsamında gerekse afetin meydana gelmesinden sonra yapılacaklarla ilgili olarak hem kendi vatandaşlarına hem de ülkede bulunan yabancılara yönelik bilgilendirme hizmeti sunuyor. Halkın bilinçlendirilmesi amaçlı Risk İletişiminde Bilgi Teknolojileri (IT) etkin bir şekilde kullanılmaktadır. Tokyo Büyükşehir Yönetimi (TMG) web sayfasında afetle ilgili ayrıntılı bilgilere ulaşılabildiği gibi cep telefonlarıyla da erişim mümkün olmaktadır.

Bu halk bilgi sistemi ile TMG’ nin afete daha hızlı müdahale etmesi amaçlanmaktadır. Japonya’da yaşayan ve Japonca bilmeyen yabancı uyruklular için de İngilizce hazırlanmış web sayfası ve İngilizce broşürlerle yabancılar da sistemden haberdar edilmektedir.
Yabancı dil gönüllü destek sistemi de afet anında kullanılan bir yöntemdir.
Foto: Afet Müdahalesi için Afet Bilgi Sisteminin verimli kullanımı

Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0 

İTFAİYE ÇALIŞMALARINDA ARGE NİN ÖNEMİ

Standard


Tokyo’da bulunan Ulusal Yangın ve Afet Araştırma Enstitüsünde (National Research Institute of Fire and Disaster- NRIFD) Araştırma-Planlama, Temel Araştırma, Proje Araştırma ve Yangın Araştırma olmak üzere 4 departman bulunmaktadır. Ayrıca tesislerin bulunduğu alanda spesifik pek çok araştırma tesisi de yer almaktadır:
Ana bina, bilgi yönetim binası (konferans odaları ve uydu iletişim merkezinden oluşur), hidrolik güç ve makine araştırma binası (yangın pompa sistemleri ve ekipmanları araştırmaları), malzeme araştırma binası(yangında kullanılan malzeme araştırmaları), afet önlem test binası (titreşim ve küçük ölçekli yakma deneyleri), konut alanlarında yangın araştırma test binası (bina içlerinde yangın dedektörleri, otomatik olarak devreye giren yangın söndürücüler, duman sirkülasyonu ve tahliyelerde yangınla ilgili rehber yöntemlerin araştırılması) büyük ölçekli yangın araştırma binası (dünyanın en büyük bina içinde yapılan yangın deney tesisi, 3 boyutlu video salonu ile yangın simülasyonu), Güvenli malzeme araştırma test binası (yangına karşı güvenli kimyasal maddelerin araştırılması, termal manken sistemi sayesinde itfaiyecilerin giydikleri yangın elbiselerinin güvenliğinin araştırılması), Yangın Söndürme cihazları araştırma binası, yanma testi binası, yıkıcı olmayan test binası (X-Ray cihazları kullanılarak saydam olmayan malzemelerin yangına karşı tepkileri ölçülmektedir) , tutuşma test binası.
Ayrıca "Frigo" denilen Yangınla Mücadele ve Kurtarma Robotu da geliştirilmiştir. Bu robot paletleri sayesinde her engeli aşabilmekte ve üzerine yerleştirilen kamera sayesinde yetkililere bilgi ulaştırmaktadır. (Bkz:Foto)
Yine Tokyo’da bulunan Yangın ve Afet Yönetim Ajansı (Fire and Disaster Management Agency- FDMA) tesislerinde yangın, deprem,fırtına ve sel afetlerinin zararlarının azaltılmasına yönelik malzeme ve ekipman geliştirme projeleri üzerine çalışılmaktadır. Bunlardan yangın söndürmeye yönelik “rabbit” adı verilen yangın söndürücüler yüksek katlı binalarda basınçlı suyun istenilen yüksekliğe çıkmasını sağlayan etkili bir araçtır. Özellikle rafineri yangınları gibi yangın söndürme uçaklarının uçuş riski taşıyan ve büyük ekonomik zararlar meydana getiren yangınlarda çok etkilidir.

Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0 

7 Ekim 2010 Perşembe

TOKYO KENT PLANINDA YEŞİL KORİDOR

Standard

Tokyo Kent Planı kentin tamamı için belirlenen stratejiler ışığında, detaylı bir kent planlaması ve kentsel tasarım uygulama koşullarını belirlemiştir. Ortaya konan tanımlamalar (afete dayanıklı yaşama bölgesi) yeterince açıklanmış ve detaylı hassasiyet analizlerine dayandırılmıştır. Plan herhangi bir noktayı açıkta bırakmayan etkin bir afet riski azaltımı çalışması olarak görünmektedir. Öte yandan, çalışma programının kısa orta vadede getirdiklerine göre plan revizyonu yapılabilmesine ilişkin bir açıklama getirilmemiştir.

Mayıs 2001 yılında da “Grand Design for Recovery after an Earthquake” adında bir dönüşüm planı uygulamaya konulmuştur. Bu çalışmayla deprem sonrası iyileştirme stratejisi projesinin geliştirilmesi, Alt yapı sistemlerinin ana arterlerle birlikte geliştirilmesi, kentsel alanların geliştirilmesi, finansal kaynakların harekete geçirilerek depreme dirençli yapıların oluşturulması, kentsel dönüşüm için ideal yaklaşımın Tokyo metroploliten alan sakinleriyle aranması amaçlanmıştır.

Yeşil koridorların binalara ulaşan yollar, parklar, su yolları ile birlikte yeşil bir hat olarak gelişmesi tasarlanmıştır. (Foto)


Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0

KENTSEL AFET PROJELERİNDE AÇIK ALANLAR

Standard

Parklar, yeşil alanlar, yollar gibi kentsel açık alanların afet önlemede önemli bir rolü bulunmaktadır. Açık alanların oluşturulmasına ve geliştirilmesine öncelik verilmelidir.

Tokyo'da "Afet Önleme Bölgesi" seçilen 6 alandaki temel politikalar:
• Afet önleme bölgeleri arasındaki uzaklık 1.2 km olmalıdır, böylece bölge sahipleri yürüyerek 30 dakika içinde güvenli bölgelere ulaşabileceklerdir.
• Barınma için her m2’ye düşecek insan sayısının belirlenmesi gerekir.
• Afet Önleme Alanları 50 hektar olmalı, bölge sakinleri radyasyon ısısı veya sıcak hava akımlarından uygun şekilde korunmalıdır.
• Afet Önleme Alanları daha geniş açık alanlar içermelidir.
Tokyo Büyükşehir Belediyesi bu açık alanların inşası, yapımları önlemek ve diğer benzeri amaçlar için yıllık bütçesinin üçte birine tekabül eden kısmı olan 500.000 milyon yen harcamıştır.

AÇIK ALAN TİPLERİ VE AFET ANINDAKİ ROLLERİ
Açık Alan Tipi 1: Büyük Ölçekli Parklar (metropoliten, vb)
Afet Önlemedeki Rolü: Tahliye Alanı, Geçici Konaklama Alanları
Gelişim Yönü: Metropoliten parkların geliştirilmesi ve yenilerinin oluşturulması

Açık Alan Tipi 2: Küçük parklar (semt, kent parkları, vb.)
Afet Önlemedeki Rolü: Afet direnci için faaliyet merkezleri, buluşma noktaları
Gelişim Yönü: Her yapı adası için uygun bir yeşil alan belirlenmesi

Açık Alan Tipi 3: Yollar
Afet Önlemedeki Rolü: Yangın kırıcılar, tahliye yolları
Gelişim Yönü: Yüksek risk alanlarında yolların geliştirilmesi

Kaynak: http://toshiseibi.metro.tokyo.jp/plan/pe-010.htm
(Tokyo Kent planlama bürosu web sitesi)

DEPREM AÇISINDAN GÜVENLİ BÖLGELERİN OLUŞTURULMASI:
• Yangın kırıcılar yoluyla afete dirençli bölgeler oluşturulması, yolların, parkların, nehirlerin geliştirilmesi ve yollar boyunca yangın etkisi azaltacak etmenlerin teşvik edilmesi.
• İlkokul birimi büyüklüğündeki alanlar için birbirinden bağımsız projeler oluşturulması ve riskin en fazla olduğu yerden başlayarak çalışmanın kent bütününe yaygın kılınması
• Her bir afete dirençli yaşam biçimi için meydanların ve yolların etkin bir şekilde kullanıldığının denetlenmesi
Foto: Deprem açısından güvenlikli bölge


Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0

GÜNEY KANTO BÖLGESİNDE DEPREM RİSKİ AZALTIMINA YÖNELİK PLANLAMA ÇALIŞMALARI

Standard

Yüzyıllar boyunca afetlere maruz kalmış Kanto bölgesi için özel planlama çalışmaları yapılmıştır. Yoğunlaştırılmış gözlem alanları ve özel gözlem alanları Japonya genelinde belirlenmiştir. Bu alanların belirlenmesinde dört kriter dikkate alınmaktadır. Bunlar;
• Geçmişte büyük depremlerin yaşadığı alanlar
• Yapısal olarak aktif alanlar
• Günümüzde sıklıkla fay kırılmalarının görüldüğü alanlar
• Sosyal olarak önemli alanlar

Bu kriterlere göre özel gözlem alanları olarak, 8 bölge seçilmiş, bunlardan Tokai ve Güney Kanto depremlerinin etkileyeceği alanlar yoğunlaştırılmış gözlem alanı kapsamına alınmıştır. 1979’ da Japonya’da Shizuoka ve çevre illeri kapsayan 167 belediye ve 6 il bu kanuna göre deprem afetine karşı yoğun tedbirler alınacak alanlar olarak tasarlanmıştır. (Toshio, 1997)

Güney Kanto Bölgesinde de 7 büyüklüğünde bir deprem beklenmektedir ve Tokyo da bu bölgede yer almaktadır. Bu nedenle 1988 yılında Merkez Afet Konseyi bu bölgeyi yoğun afet tedbirlerinin alınacağı alan olarak ilan etmiştir. Büyük Kanto Depremi ve diğer depremlerin deneyimine dayanarak, “Büyük Kentlerde Deprem Afetine Karşı Tedbirlerin İlerletilmesi için Eylem Planı” ve “ Acil Afet Önleme Tedbirleri”, ilgili metropolitan ve diğer ilçeler tarafından hazırlanmış, Yerel Afet Önleme Planları ve Operasyon Afet Önleme Planlarında çeşitli tedbirler öngörülmüştür.

Büyük kentlerde depreme karşı hazırlıkların ilerletilmesi için, eylem planları, tahliye aksları, güvenli barınma noktalarının düzenlenmesi, açık alan rezervleri, yangına dirençli binaların yapılması gibi afete karşı güvenli kentlerin ve çevrelerin inşası, yangın savunması, acil tıbbi hizmetler, kurtarma ve güvenlik gibi etkili afet önleme tedbirlerinin tasarlanması, deprem afetine karşı yeniden inşa ve diğer önlemler gibi temel yol gösterici ilkeler belirlenmiştir.

“Deprem Afet Önleme Özel Kanunu” kapsamında , İl Yerel Planlarına göre deprem afet hasarlarını önlemek için hemen geliştirilmesi gereken faaliyetler, 5 yıllık acil projeler olarak vali tarafından hazırlatılmıştır. Planın hazırlanmasında , valiler ilgili belediye başkanının fikirlerini almakta ve başbakana danışmaktadır. Projeler belediye tarafından uygulandığından, Yerel Afet Önleme Planına dahil olmaktadır. Güney Kanto Depremi hazırlıkları çerçevesinde yangın koruma faaliyetleri, farklı alanlarda kamuya ait sağlık sağlık tesisleri , sosyal yardım faaliyetleri, kamu eğitim kurumları (ilk ve lise), acil durum bilgi iletişim faaliyetleri, su kuyuları, su rezervleri gibi yaşam hatları için alternatif faaliyetler, rezerv alanlar, kurtarma donanımı ile ilgili 20 projeye öncelik sağlanmıştır. “Benim kentim Tokyo” adı verilen Tokyo Strateji Planı Raporunda deprem afetine karşı önlemlere, hedef, strateji ve projelere yer verilmiş, projelerin plan süresi içerisindeki gerçekleştirilme programı hazırlanmıştır. Tokyo planındaki amaçlardan biri de metropolitan yaşamın güvenliliğinin sağlanmasıdır. Bunun alt amaçlarından biri ise depremlere karşı vatandaşların can ve mal güvenliğinin sağlanmasıdır. (Kaynak: Tokyo Metropolitan Goverment- 2nd long term plan for Tokyo Metropolis)

TOKYO PLANINDA DEPREM AFET ETKİSİNİ ÖNLEME VE AZALTMAYA YÖNELİK KARARLAR:
UZUN DÖNEM HEDEF 1: Kentsel alanlarda yangın önlemleri almak
STRATEJİ:
• Yangına dayanıklı kent oluşturma modellerinin geliştirilmesi
• Yangına dayanıklı binaların geliştirilmesi
• Afet önleme için arazi ıslahı

UZUN DÖNEM HEDEF 2: Depremden sonra meydana gelebilecek yangınların önlenmesi
STRATEJİ:
• Kentsel rehabilitasyon modellerinin geliştirilmesi
• Afeti önleme için kentin yeniden gelişimi
• Afetten korunmak için kentsel yenileme ve dönüşüm
• Projelerinin hazırlanması
• Yapıların güçlendirilmesi

UZUN DÖNEM HEDEF 3: Yerel alt bölgelerin güvenliliğinin arttırılması
STRATEJİ:
• Afete dirençli model bölgelerinin geliştirilmesi
• Güvenli açık alanların oluşturulması
• Acil su sağlama tanklarının inşa edilmesi
• Mahalle veya semt ölçeğinde su depolarının oluşturulması
• Afet eğitim merkezlerinin kurulması

UZUN DÖNEM HEDEF 4: Afet önleme sistemlerinin oluşturulması
STRATEJİ:
• Afet Önleme Merkezlerinin kurulması
• İtfaiye İstasyonlarının inşası

UZUN DÖNEM HEDEF 5: Kapsamlı sel kontrol önlemleri geliştirmek
STRATEJİ:
• Küçük derelerin ıslahı
• Yağmur suyu toplama ve tutma programları
• Sel akıntısı için koruma faaliyetlerinin geliştirilmesi
• Kıyı koruma faaliyetleri

UZUN DÖNEM HEDEF 6: Çeşitli kentsel afetlere karşı önlemler
STRATEJİ:
• Karmaşık kent tipi afetlerle baş edebilmek için kentsel hizmet kapasitelerini artırmak
• İlk yardım bürolarının geliştirilmesi
• İletişim faaliyetlerinin geliştirilmesi
• Ulaşım akslarında akıcılığın sağlanması
• İtfaiye merkezlerinin afet anında erişilebilirlik faktörüne göre mekanda dağılımının sağlanması
• Eğitim ve sağlık yapılarının güçlendirilmesi veya yenilenmesi
• Yaya yollarının geliştirilmesi
• Afeti önleme için arazi düzenlemeleri


Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0