26 Mart 2009 Perşembe

MÜZELERDE ENGELLİLER İÇİN ENGELLERİN KALDIRILMASI - "ENGELSİZ MÜZE"

Standard

Engelliler, sosyal hayat içerisinde istedikleri kültürel aktivitelere katılabilmeleri için; aktivite mekanlarına kolayca erişimlerini sağlayacak araçlara ihtiyaç duyarlar.
Bir engellinin evinden çıkmasıyla başlayan bu süreç, toplu ulaşım aracı veya kendi aracı vasıtasıyla istediği kültürel faaliyet merkezine gelmesi ve yapı bütününde ulaşılabilirlikle (accessibililty) sağlanan tesisleri rahatlıkla kullanabilmesiyle sona eren bir süreç içerir.
Ulaşılabilirlik konusunda söylenecekler elbette herkes için geçerli. Ancak söz konusu engelliler olduğunda daha bir hassasiyetle yaklaşılması gereken bir durum arz ediyor.
Gelişmiş ülkelerde Disabled Access Guide (Engelliler İçin Ulaşılabilirlik Rehberi) ismiyle hazırlanan rehberlerde uygulanan standartlar ülkemizde de son yıllarda ciddiyetle uygulanmaya başlanmıştır.
Ancak fiziki düzenlemeler halen istenilen düzeye ulaşamamıştır. Örneğin kültür mirasımızı geçmişten günümüze taşıyan bir müzeye tekerlekli sandalye kullanan bir engellinin ziyaretini ele alalım. Özellikle alışveriş merkezleri ve resmi kurum otoparklarında sıkça rastladığımız engelli otopark araç yerleri bilinçlenmeye katkı açısından önemli bir gelişme. Parkın yapıya uzaklığı da başka bir risk faktörüdür. Yapıya erişimi sağlayacak sıfır kaldırım ve rampa uygulamaları da önemlidir. Rampa eğimlerinde belirli standartlar olmasına rağmen bu rampalar üzerine konacak ve gerek tekerlekli sandalyede bulunan engelli ile sandalyeye yardım eden refakatçinin gerekse herhangi bir engeli bulunmayan bir ziyaretçinin kaymasını önleyen kaymaz (non-slippery) malzemenin kullanılması da göz ardı edilmeyecek bir husustur.
Ayrıca engellinin kolay görebileceği seviyedeki görseller (sergilenen obje hakkındaki bilgilendirme levhaları, görme engelliler için Braille etiketleri ve sesli bilgilendirme cihazları, işitme engelliler için barkod sistemi ile çalışan elde taşınabilen seyyar bilgi cihazları vs.), sandalye seviyesindeki telefon kulübeleri ve asansör butonları, tuvalet ve merdivenlerdeki tutma ekipmanları, tarihi objelere çarpmanın önlenmesi için gerekli sergileme ve sirkülasyon alanlarının genişliği, tekerlekli sandalye ile gelmeyen engelliler veya yaşlılar için tekerlekli sandalyelerin hazır bulundurulması, yer yönlendirme işaretleri, tüm sergi salonlarına kolayca ulaşımı sağlayacak eşiklerin rampalarla aşılması, olası bir afet anında güvenli tahliyeyi sağlayacak haritaların hazırlanması, müze personelinin engellilere yardım konusunda eğitilmesi ve periyodik tatbikatları müzelerde engellilik bilinci açısından öncelikli olarak ele alınması gereken konulardır.
Türkiye'de engelli dostu, tekerlekli sandalye dostu müzelerin çoğalması temennisiyle...


Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0