13 Mayıs 2009 Çarşamba

AFET RİSK YÖNETİMİNDE SİMÜLATÖR KULLANIMI

Standard
Japonlar, enstitülerinde afet risk azaltma çalışmaları kapsamında kurdukları simülatörlerden faydalanıyorlar ve bu çalışma sonuçlarını özel ve kamu kuruluşları, okullar ve STK lar ile paylaşıyorlar. Ulusal Yer Bilimleri ve Afet Önleme Araştırma Enstitüsü nde (National Research Institute for Earth Science and Disaster Prevention- NIED) deprem, sağanak yağış ve kar simülatör tesisleri bulunmaktadır. Bu datalar JMA (Japon Meteoroloji Ajansı) tarafından da kullanılmaktadır.

Tsukuba şehrinde NIED’e bağlı E-Defense denilen dünyanın en büyük 3 Boyutlu Deprem Test Tesisi bulunmaktadır. Yapımına 1999 da başlanan tesis 2005 yılında tamamlanmıştır. Hareketli tabla üzerine yerleştirilen depreme dayanıklı yeni teknolojilerle inşa edilmiş çok katlı betonarme, ahşap, çelik yapılara istenilen deprem büyüklüğünde sarsıntı verilerek deprem afeti karşısında gösterdikleri yapısal etkiler araştırılmaktadır. Konut yapıları yanında dini yapılar, köprü ve viyadüklerin de deneyleri yapılmaktadır.
İlköğretim öğrencileri bile bu tesisleri ziyaret ederek sarma tablasını test etmektedirler. http://www.bosai.go.jp/e/index.html

Tsukuba Merkezi Araştırma Enstitüsü Uluslararası Su Afetleri ve Risk Yönetimi Merkezinde (Tsukuba Central Research Institute International Centre for Water Hazard and Risk Management) dünyanın en büyük geniş ölçekli sağanak yağış simülatörü (Large- Scale Rainfall Simulator) bulunmaktadır. Gerektiğinde hareketli hale gelen mobil simülatörden fışkırtılan su damlalarının (200 mm/saat) eğimli bir kızak üzerine düşürülmesiyle toprakta meydana gelen kayma, deformasyon ve toprak tabakaları incelenmektedir.

Kamu İşleri Araştırma Enstitüsü (Public Works Research Institute- PWRI) tesislerinde “Deprem Mühendisliği Laboratuarı” da bulunmaktadır. Burada ekspres yolları taşıyan yapı elemanlarının deprem karşısında gösterdiği dayanım laboratuar ortamında simülatörler vasıtasıyla test edilmektedir.

Tokyo’da bulunan Tokyo Yangın Departmanı Hayat Güvenliği Öğrenme Merkezinde ( Tokyo Fire Department- Life Safety Learning Center- BOSAI KAN) deprem simülasyonu, labirentli duman simülasyonu, görsel ve dinleme yoluyla eğitim bölümleri (soru ve cevap bölümü, tesis ziyaretinin ardından neler öğrenildiğine dair interaktif bir bölüm, videolarla afete karşı alınacak önlemlerin anlatıldığı animasyon bölümü, evlerde aileler için afetlere karşı alınabilecek önlemleri içeren bölüm vb), yangınla mücadele eğitimi, ilk yardım, acil raporlama eğitimi, afet kütüphanesi, 3 boyutlu tiyatro gibi eğitim faaliyetleri bulunmaktadır.

Merkezde yer alan deprem simülatöründe istenilen boyutta deprem sarsıntısı hareketli bir platforma uygulanmaktadır. Eğitime katılanlar bu platforma girdikten sonra deprem simülatörü çalışmaya başlamaktadır. Bu alanda sarsıntı başlar başlamaz elektrik şalterinin indirilmesi, fırın düğmesinin kapatılarak gazın kesilmesi, insanları uyarmak amacıyla deprem diye bağırılması, masanın altına girilerek korunma ve deprem anında kapı çerçevesinin deforme olacağı düşünülerek kapının açılması ve önüne kapanmayacak şekilde sandalye konulması gibi 5 hareketin doğru olarak yapılması sonucu 5 puan kazanılmaktadır. Kazanılan puanlar her ziyaretçiye verilen elektronik bilet üzerindeki çipe eğitim sonunda bilgisayar vasıtasıyla aktarılmaktadır.

Labirentli duman simülatöründe ise duman verilen karanlık labirentli odaya giren katılımcıların, birbirlerine tutunarak yürüme, çömelerek yürüme, ağzını bir mendille veya elbisesi ile kapatarak yürüme, duvarlara temas ederek yürüme ve çıkış yolunu bulma gibi 5 hareketi doğru olarak yapması durumunda 5 puan almaktadır.

Eğitim Merkezinin girişinde bulunan satış merkezinde ise afet anında afetzedelerin kullanabileceği yanmaz başlıklar, yanmaz çantalar, soğuktan koruyucu özel malzemeden yapılmış battaniyeler, radyo, çok amaçlı çakı, ip, pil, ilkyardım çantası, sırt çantası gibi eşyalar satılmaktadır. http://www.bousai.metro.tokyo.jp/16center/center_e.pdf

Bursa Özel İdaresi tarafından kurulan Deprem Eğitim Merkezi ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Daire Başkanlığı tarafından “Doğal Afetler Eğitim Parkı” ismiyle kurulacak olan eğitim merkezi de sevindirici bir gelişme…


Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0 










'