22 Temmuz 2011 Cuma

HİSSEDİLEBİLİR KALDIRIMLAR

Standard
Hissedilebilir Yüzey Uygulamaları gelişmiş ülkelerde başta Japonya olmak üzere yaygın olarak kullanılmaktadır. Japonya’da 1965 yılında başlayan çalışmalar Arazi Bakanlığı tarafından belirlenen alt yapı, ulaşım ve turizm yönetmelikleri vasıtasıyla geniş uygulama alanı bulmuştur.

Hissedilebilir yüzey uygulamalarında kullanılan hissedilebilir kaldırım olarak (tactile paving) adlandırılan yer karolarında iki tür işaretleme/iz bulunmaktadır. Bunlardan noktasal olanların iki fonksiyonu bulunmaktadır. İlki tehlikeli durumlar için uyarı anlamı taşımaktadır.

Özellikle basamak, yürüyen merdiven, tren, tramvay, metro platformları, ağaç, direk gibi düşey tehlikeleri işaret ediyor.

İkincisi ise telefon kulübesi, bilet gişesi, terminal, posta kutusu, asansör gibi günlük hayatta kullanılan tesislerin bulunduğu alanları işaret etmektedir.

Çubuk şeklinde olan izler ise engellinin seyahatinin yönüne ve uygunluğuna işaret etmektedir.

Bu iki tip karo da değişik renklerde olabilmektedir. Hissedilebilir kaldırımlar bulundukları ortama göre kontrast renklere sahip olmalıdır. Genellikle sarı renkler tercih edilmektedir. Bunun amacı az görme yeteneği bulunan engellilerin kendi başlarına veya tam görme engelli birine eşlik etmeleri durumunda hissedilebilir kaldırımları fark etmesinin sağlanmasıdır. Bununla birlikte farklı renklerde de kullanılabilmektedir. Örneğin Japonya’da gri karo yaya geçidinde sesli trafik işaret sisteminin bulunduğunu vurgulamaktadır.

Hissedilebilir kaldırımlar sadece görme engelliler için kullanılmamakta, Alzahimer hastaları, yaşlılar, tekerlekli sandalye kullanan fiziksel engelliler ve çocukların yön bulması ve gerekli yardımı alabilmeleri için de faydalı bir araçtır. Örneğin yaşlı bir fiziksel engelli bu izleri takip ederek istasyon görevlisinden yardım alabilmektedir.

Hissedilebilir kaldırımlarda kullanılan karolar seramik, doğal taş, metal ve kauçuk olmak üzere çok çeşitli malzemelerden imal edilebilmektedir.

Dış mekanda kullanılabildiği gibi iç mekanlarda da kullanılabilmektedir. Olası bir afet anında insanlar tahliye edilirken sadece engelliler için değil engeli bulunmayanlarda bu izlerden faydalanmaktadır. Panikle koşarken kayma önlenmekte ayrıca bünyesinde fosfor bulunduğundan elektrik kesilse bile karanlıkta fark edilebilir hale gelmektedir.

Noktasal izler çok fonksiyonel olarak kullanılabilmektedir. Karşıya geçmek isteyen ve sesli sistemi kullanmak isteyen bir görme engellinin trafik lambasını ayırt edebilmesi için yere L şeklinde döşenen karoların köşe noktasına trafik lambası ve butonunun yerleştirilmesi bir örnek olarak verilebilir.

Yine yolun karşısına geçmek isteyen bir engellinin yolun orta noktasına geldiğine dair bir izin yerleştirilmesi de çok önemlidir. Zira karşı tarafta araçlara yeşil ışık yanıp ortaya noktaya gelen görme engellinin bu durumu fark etmemesi halinde (Yavaş yürüdüklerinden) engelli açısından hayati bir tehlike bulunmaktadır.

Hissedilebilir yüzey uygulamaları özellikle Braille Alfabesi içeren uyarıcı levhalar da günlük hayat içinde sıklıkla kullanılabilmektedir. Bunlar posta kutuları, telefon kulübeleri, bilet gişeleri, peronların yönünü ve ismini belirtir trabzan başlarına konan plaketler vb. tarzda olabilmektedir.

Sadece engellilerin değil engeli olmayanların yön tayinine yardımcı olan bazı araçlar da hissedilebilir yüzeylere uygulanmaktadır. Örneklerden de anlaşılacağı üzere hissedilebilir kaldırımlara pek çok fonksiyon yüklenebilmekte ve sadece engelliler için toplumun tümü için faydalı bir araç haline gelmektedir. Yol ve kaldırım ihalelerinde teknik şartnameye eklenecek küçük bir madde ile hiç bir ek maliyet gelmeden bu çok önemli araçtan günlük yaşamda faydalanmak mümkün olabilecektir. Özellikle de engelliler adına bu adım çok önemli...




Dr.Alpaslan Hamdi KUZUCUOĞLU
Kentsel Riskler ve Japonya Modeli
Konya Japon Kültür Merkezi Derneği Kültür Sanat Yayınları, 2012, Konya, 241 sayfa
ISBN 978-605-63408-4-0



0 yorum: